Po terapii SIBO lub IMO była wyraźna poprawa: mniej wzdęć, gazów, przelewania w jelitach, odbijania, uczucia pełności. A po kilku tygodniach lub miesiącach objawy wróciły. Nawroty objawów jelitowych po leczeniu (najczęściej antybiotykami) to jeden z najczęstszych problemów, z jakimi przychodzą do mnie pacjenci na pierwszą wizytę. Ale wracają też ci, u których zakończyliśmy z powodzeniem terapię w przeszłości.
Jak często zdarza się nawrót SIBO po leczeniu?
W badaniu Lauritano i wsp. (Am J Gastroenterol, 2008) obserwowano 80 pacjentów, u których rifaksymina (Xifaxan) usunęła SIBO. Test oddechowy znów był dodatni u 12,6% z nich po 3 miesiącach, u 27,5% po 6 miesiącach i u 43,7% po 9 miesiącach. To najczęściej cytowane dane o nawrotach SIBO.
Nawrót ma zwykle konkretną przyczynę, choć nie da się ze 100% pewnością stwierdzić, która przyczyna jest u danej osoby odpowiedzialna za nawrót. To, co w tym artykule opisuję, to moje obserwacje z ostatnich 10 lat pracy.
Oto 5 najczęstszych powodów, dla których SIBO może nawracać.
1. Terapia nie zadziałała do końca
Leczenie mogło zadziałać tylko częściowo: bakterii jest mniej, ale nadal są i z czasem znów się namnażają. Zdarza się też, że terapia nie zadziałała wcale, a poziomy gazów są takie same jak przed leczeniem. Dlatego po każdej terapii warto zrobić kontrolny test oddechowy. W obu przypadkach potrzebna jest dalsza terapia inną metodą.
Poniżej dwa przykłady z mojego gabinetu (dane zanonimizowane, i nieznacznie zmienione). Obie pacjentki wykonały test oddechowy przed i po terapii. Test jest dodatni, gdy stężenie wodoru wzrośnie o co najmniej 20 ppm w ciągu 90 minut (SIBO) albo gdy stężenie metanu osiągnie 10 ppm (IMO) przez cały czas trwania testu.
Pacjentka A: terapia zadziałała częściowo
Przed leczeniem test wykazał SIBO wodorowe i IMO: wodór w 90. minucie wzrósł o 46 ppm, a metan doszedł do 45 ppm. Po leczeniu wyniki wyraźnie spadły. Wodór w 90. minucie wzrósł o 34 ppm, a metan nie przekroczył 12 ppm. To nadal jednak wynik dodatni: bakterii jest mniej, ale nie zostały usunięte. Bez dalszej terapii taka sytuacja łatwo kończy się nawrotem objawów.
Pacjentka B: terapia nie zadziałała
Przed leczeniem wodór w 90. minucie wzrósł o 24 ppm, a metan przez cały test utrzymywał się w granicach 14–27 ppm. Po leczeniu wyniki nie poprawiły się, a nawet były wyższe: wodór w 90. minucie wzrósł o 49 ppm, a metan doszedł do 35 ppm. Bez kontrolnego testu pacjentka nie wiedziałaby, że leczenie nie zadziałało, i powrót objawów wyglądałby na „nawrót”.
2. Brak odpowiedniej diety po terapii
Dobrze dobrana dieta nie pozwala bakteriom się najeść i rozrabiać w jelicie. Zmniejsza ryzyko nawrotu SIBO i wspiera regenerację jelita. Nie chodzi jednak tylko o FODMAP-y. Bakterie żywią się także innymi węglowodanami i niektórymi rodzajami błonnika, więc skuteczna dieta powinna przez pewien czas ograniczać je wszystkie. W mojej praktyce w diecie terapeutycznej obniżam zawartość wszystkich polisacharydów i taka dieta jest w moim doświadczeniu najskuteczniejsza w SIBO i IMO.
3. Brak prokinetyku po terapii
Prokinetyk wspiera ruch jelit, który naturalnie oczyszcza jelito cienkie z bakterii. Badania pokazują, że stosowanie prokinetyku po leczeniu może wyraźnie opóźnić nawrót SIBO. Jeśli lekarz nie przepisał leku prokinetycznego, warto rozważyć prokinetyk ziołowy. Jest słabszy, ale lepszy niż nic.
4. Bardzo silna praprzyczyna
Test po terapii był czysty, a SIBO i tak wraca? To znak, że SIBO jest przewlekłe, a praprzyczyna, czyli to, co do niego doprowadziło, wciąż działa. Najczęstsze praprzyczyny to:
- zaburzenia motoryki jelit w wyniku zatrucia pokarmowego lub infekcji jelitowej,
- zrosty po operacjach brzusznych.
Odpowiednia terapia długoterminowo poprawia stan pacjentów z SIBO, nawet jeżeli praprzyczyna jest stała.
5. To wcale nie jest SIBO
Test po terapii był czysty, specjalista wykluczył praprzyczyny, a objawy wciąż się utrzymują? Być może to inny problem, który daje podobne objawy. Trzeba wrócić do lekarza i szukać innych przyczyn objawów.
W przypadku powodów 4 i 5 potrzebna jest dłuższa praca ze specjalistą, żeby znaleźć rozwiązanie lub prawdziwe źródło problemu.
Jak zmniejszyć ryzyko nawrotu SIBO?
- Zrób kontrolny test oddechowy po terapii, a jeśli wynik jest nadal dodatni, kontynuuj leczenie.
- Stosuj dietę, która ogranicza pożywkę dla bakterii.
- Włącz prokinetyk po zakończeniu leczenia.
- Szukaj praprzyczyny ze specjalistą. Często nie da się jej usunąć, ale terapia i tak długoterminowo poprawia stan.
Twoje SIBO wróciło po terapii? Prowadzę konsultacje online i wykonuję testy oddechowe w kierunku SIBO i IMO, bez skierowania i z wynikiem tego samego dnia. Umów konsultację lub test oddechowy.
